Pływactwo

Historia pływania sportowego II

Okres II wojny światowej przerwał rozwój sportu, jego uprawianie zostało w Polsce zabronione przez okupantów hitlerowskich, urządzenia sportowe zniszczono. Trenerzy i sportowcy ginęli na froncie albo w obozach koncentracyjnych, tylko część przeżyła wojnę.

W 1945 r. reaktywowano Polski Związek Pływacki, powstały okręgowe związki. Rok później zaczęto organizować mistrzostwa Polski a od 1947 r. Mistrzostwa Polski Hali Krytej rozgrywane w marcu-kwietniu oraz główne Mistrzostwa Polski w lipcu-sierpniu.

Pierwsze sukcesy polscy pływacy zaczęli odnosić w latach 50-tych XX w., wrocławski okręg klubowy grupował wówczas najlepszych pływaków w kraju. Reprezentacja Polski w 1954 r. w Turynie na Mistrzostwach Europy zajęła wysokie miejsca w biegach finałowych, od tego czasu zwiększał się dystans między sportowcami krajowymi i zagranicznymi.

Taka sytuacja trwała do lat 70-tych. W tym czasie zmiana organizacji pracy z czołowymi zawodnikami oraz tworzenie szkół mistrzostwa sportowego poprawiły warunki polskich sportowców i ich notowania.

FINA organizuje mistrzostwa świata w pływaniu od 1973 r., pierwsze odbyły się w Belgradzie. Uczestniczyło w nich 428 pływaków z 42 krajów świata, za najsilniejszy zespół uznawana była drużyna z USA, następnie z NRD, Australii, ZSRR i Kanady.

Zawody pływackie odbywają się na basenach długości 50 m, zwanych także olimpijskimi lub na basenach krótkich o długości 25 m. Na basenach długich rozgrywa się Igrzyska Olimpijskie, Mistrzostwa Świata, Mistrzostwa Europy, Igrzyska Wspólnoty Brytyjskiej, Mistrzostwa Pacyfiku i inne imprezy najwyższej rangi.

Zgodnie z przepisami basen olimpijski musi mieć wymiary 50×25 m, głębokość co najmniej 1,83 m, 10 torów o szerokości 2,5 m. Temperatura wody ma wynosić od 25 do 28˚C. Na obu ścianach basenu znajdują się tablice elektroniczne połączone z aparaturą do mierzenia czasu,

Imprezę rangi światowej może organizować miasto, które posiada kompleks urządzeń. Między innymi przynajmniej dwa baseny o wymiarach olimpijskich (w Polsce mamy tylko jeden taki, w Szczecinie).

Do wyników notowanych zalicza się także pływanie długodystansowe na bardzo duże odległości. Pierwszym takim osiągnięciem było przepłynięcie Kanału La Manche przez Matthew Webba w 1875 r., dokładnie 100 lat później trasę tą zamierzało przepłynąć 3 tys. zawodników (konkurencję zakończyło tylko 205).

Znani polscy pływacy

Pierwsze mistrzostwa Polski w pływaniu zorganizowano w Warszawie w 1929 r.

W 1935 r. Polacy wystąpili na XI Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, nie zdobyli wówczas żadnych medali.

Taka sytuacja utrzymywała się do 1960 r., do największych osiągnięć w tym czasie zalicza się dwa rekordy świata na 100 m stylem klasycznym ustanowione przez Marka Petrusewicza w 1953 i 1954 r. Marek Petrusewicz (1934-1992) urodził się w Wilnie, pływał w Stali Pafawagu Wrocław jako wychowanek trenera Józefa Makowskiego. Jako pierwszy Polak wywalczył srebrny medal na Mistrzostwach Europy w Turynie w 1954 r., brał także udział w Olimpiadzie w Helsinkach w 1952 r. Po zakończeniu kariery na skutek choroby Buergera (zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń) musiano mu amputować prawą nogę. Życie Marka Petrusewicza stały się inspiracją dla filmu Rekord świata Filipa Bajona.

W 1980 r. pierwszy polski medal olimpijski w pływaniu wywalczyła Agnieszka Czopek. Urodzona w 1964 r. w Krzeszowicach Agnieszka Czopek-Sadowska była zawodniczką krakowskiego klubu Jordan. Była brązową medalistką I Pucharu Świata w Tokio w 1979 r., w Splicie podczas mistrzostw Europy w 1981 r. wywalczyła brązowy medal stylem motylkowym na 200 m oraz brązowy na 400 m stylem zmiennym. Czternaście razy zdobywała mistrzostwo Polski. Uwieńczeniem kariery był brązowy medal Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 r., na 400 m stylem zmiennym.

Najlepszym kraulistom w historii polskiego pływania jest Artur Wojdat, pierwszy polski medalista Mistrzostw świata. Urodził się w 1968 r. w Olsztynie, z wykształcenia informatyk, reprezentant Olimpii Poznań. Dwukrotnie brał udział w Igrzyskach Olimpijskich, w Seulu w 1988 r. zdobył brązowy medal na 400 m stylem dowolnym. W Barcelonie w 1992 r. nie zdobył żadnego medalu za to trzykrotnie zdobywał srebrne i brązowe medale na mistrzostwach świata. W latach 1985-1991 dwadzieścia razy zdobywał mistrzostwo Polski.

W ostatnich latach w kraju pojawiło się wielu świetnych pływaków, którzy wpisali się do kronik olimpijskich i światowych. Rafał Szukała, Alicja Pęczak, Otylia Jędrzejczak, Paweł Korzeniowski, Mateusz Sawrymowicz i Przemysław Stańczyk.

W 2005 r. z mistrzostw Europy na krótkim basenie przywieźli 11 medali w tym 5 złotych, o jedne medal więcej zdobyli w następnym roku w Helsinkach. Od kilku lat trenerem kadry jest Paweł Słomiński.

Znani światowi pływacy

Spośród pływaków światowych wybitna postacią był Amerykanin Johnny Weissmuller (1904-1984) amerykański aktor i sportowiec rumuńskiego pochodzenia. W latach 20-tych XX w. był jednym z najlepszych pływaków, w 1924 i 1928 r. zdobył cztery złote medale na Igrzyskach Olimpijskich. Jako pierwszy przepłynął 100 m w czasie poniżej 1 minuty. 22 razy zdobył mistrzostwo USA, 67 razy poprawiał pływackie rekordy świata.

Od 1932 r. grał w filmach o Tarzanie, nakręcił w sumie 12 części.

W skokach do wody największymi gwiazdami w 70 i 80-tych latach XX w. byli Klaus Dibiasi i Amerykanin Greg Louganis. Dibiasi urodził się w austriackim Tyrolu chociaż jego rodzice byli Włochami. Startował na Olimpiadach w Tokio w 1964 r., w Meksyku w 1968 r. gdzie zdobył złoty i srebrny medal, w Monachium w 1972 r. gdzie wywalczył złoty medal oraz w Montrealu gdzie zdobył złoto. W skokach z wieży zwyciężał trzy razy z rzędu, stawał także na podium mistrzostw Europy.

Greg Louganis (Gregory Efthimios Louganis) ma szwedzkie i samoańskie korzenie, jednak został zaadoptowany przez rodzinę greckiego pochodzenia. Uchodzi za jednego z najwybitniejszych skoczków do wody w historii tej dyscypliny. Debiutował na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu w 1976 r., ostatni raz wystąpił w Seulu 12 lat później. Za każdym razem zdobywał medale, w sumie pięć, pierwszy srebrny medal zdobył za skok z wieży. W 1980 r. był uważany za wielkiego faworyta ale USA zbojkotowało igrzyska w Moskwie. Na następnych zdobył dwa złote medale – w skoku z wieży i z platformy. Powtórzył to w Seulu, był również 5 razy z rzędu mistrzem świata.

Wyjątkowym pływakiem jest Amerykanin Michael Phelps, urodzony w 1985 r. w Baltimore. Na igrzyskach olimpijskich w Atenach zdobył 6 złotych i 2 brązowe medale, w Pekinie wywalczył 8 złotych medali i ustanowił siedem rekordów świata. Dzięki temu jest najbardziej utytułowanym olimpijczykiem w historii nowożytnych igrzysk. Zdobył także 7 złotych medali na mistrzostwach świata w 2007 r.

Kolejnym amerykańskim mistrzem olimpijskim jest Matt Biondi. Do drużyny olimpijskiej zakwalifikował się w wieku 9 lat, podczas Igrzysk Olimpijskich w 1984 r. wywalczył złoty medal, bijąc rekord świata na dystansie 4×100.

W latach 90-tych XX w. wielką gwiazdą światowego pływania został Aleksander Popow, urodzony w Jakaterynburgu. Czterokrotny złoty medalista olimpijski, przez 8 lat jego rekord świata na 50 m stylem dowolnym był niepobity.

Styl klasyczny

Styl klasyczny inaczej nazywany jest żabką, ponieważ w uproszczeniu płynący naśladuje ruchy tego sympatycznego płaza. Prawa i lewa strona ciała wykonują ruchy symetryczne.

Przy podkurczaniu nóg wykonujemy oburęczny wymach rękami na boki, przy wykopie nóg ręce są prostowane do przodu.

W przeszłości żabka była polecana przy leczeniu skrzywień kręgosłupa, obecnie wiadomo już że styl wprawdzie rozbudowuje przednie mięśnie klatki piersiowej, nie wzmacnia jednak wystarczająco mięśni grzbietu aby leczyć wady kręgosłupa. Widać to u zawodników pływających tym stylem, którzy chodzą zgarbienie ze względu na dysproporcje w masie mięśni.

W leczeniu tego typu wad polecana jest żabka na plecach, podczas której mięśnie grzbietu mocno pracują.

Cykl ruchu w żabce można podzielić na cztery fazy: zagarnięcie ramionami, bezruch od zakończenia zagarnięcia ramionami do rozpoczęcia odepchnięcia, faza odepchnięcia czy też kopnięcia nogami i fazę poślizgu. W ruchach rąk wyróżniamy trzy fazy: chwyt wody, zagarnięcie i przeniesienie ramion do przodu.

Podstawowy ruch stóp w fazie odepchnięcia odbywa się po torze półkolistym na zewnątrz i do tyłu – do złączenia stóp. Wykonywane są wąsko przy niewielkim zgięciu w stawach, nogi zmieniają swoje położenie w stawach biodrowych w granicach od 60˚ w zgięciu do prawie wyprostowanych.

Żabka jest jedną z najstarszych sportowych technik pływania, płynąc tym stylem bez zanurzania głowy pod wodę, 27-letni Anglik, kapitan marynarki brytyjskiej przepłynął kanał La Manche w 1875 r. Zajęło mu to 21 godzin, 44 minuty i 55 sekund.

Pływano nią na pierwszych zawodach sportowych w Anglii a następnie całym kontynencie europejskim. Potem, na skutek udoskonalenia pływania na boku oraz coraz szybszego pływania kraulem australijskim zaczęto rezygnować z żabki.

W 1904 r. powstała odrębna konkurencja polegająca na pływaniu stylem klasycznym, co przyczyniło się do jego upowszechnienia i dalszego doskonalenia. Dla zwiększenia prędkości zaczęto zanurzać głowę pod wodę, podobnie jak w kraulu. W 1936 r. Amerykanie zaprezentowali nową odmianę pływania żabką polegającą na podnoszeniu rąk w przód nad wodę. Na igrzyskach olimpijskich zastosowali ją John Higging i D. Cesley, uzyskali znaczną przewagę po starcie ale nie wytrzymali całego dystansu, kończąc konkurencję na dalszym miejscu. Dało to początek stylowi zwanemu „motylkiem”.

Otylia Jędrzejczak

Mistrzyni olimpijska, świata i Europy, trzykrotna rekordzistka świata, urodziła się 13 grudnia 1983 r. w Rudzie Śląskiej.

Karierę rozpoczęła od treningu w Pałacu Młodzieży w Katowicach w 1989 r., miała wtedy zaledwie 6 lat. Rodzice zapisali ją tam z powodu skrzywienia kręgosłupa. Jak sama mówi pływać nauczyła się szybko, chociaż wtedy niewiele to dla niej znaczyło. W pierwszych zawodach wystąpiła w wieku 8 lat, wkrótce w Niemczech zdobyła swój pierwszy puchar.

Poważnie pływać zaczęła w szkole średniej, w Szkole Mistrzostwa Sportowego w Krakowie, gdzie miała specjalny program treningów pozwalający pływaczce na rozwinięcie umiejętności.

W 2000 r. reprezentowała Polskę podczas Igrzysk Olimpijskich w Sydney, zajęła wtedy 5 miejsce na 100 m stylem motylkowym. Jednak już 4 lata później w Atenach zdobyła złoty medal stylem motylkowym na 200 m. Wcześniej dwukrotnie ustanowiła rekord świata : 4 sierpnia 2002 r. na Mistrzostwach Świata w Berlinie i bijąc go 28 lipca 2005 r. na Mistrzostwach świata w Montrealu (wywalczyła wtedy brązowy medal).

W grudniu 2006 r. na Mistrzostwach Europy na krótkim basenie w Helsinkach wygrała złoty medal ustanawiając rekord Europy stylem motylkowym, w którym jest specjalistką. Rok później na Mistrzostwach Europy na basenie krótkim w Debreczynie zdobyła złoty medal, ustanawiając rekord świata.

Znana jest także jej działalność charytatywna, w 2004 r. przekazała na aukcję swój złoty medal, kwota zasiliła konto Kliniki Onkologii i Hematologii we Wrocławiu. Otylia utrzymuje kontakt z małymi pacjentami Kliniki. Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu na wniosek dzieci ze Szkoły Podstawowej nr. 12 im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Głogowie, Szkoły Podstawowej nr. 14 w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz pacjentów Kliniki we Wrocławiu przyznała jej 28 marca 2008 r. Order Uśmiechu.

Tragiczny w jej karierze był 2005 r., w spowodowanym przez pływaczkę wypadku samochodowym w Miączynie koło Płońska zginął jej 19-letni brat Szymon, a ona sama doznała poważnych obrażeń.

Do sportu powróciła 25 marca 2006 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim, wygrała wówczas na 200 m stylem motylkowym w trójmeczu Polska-Czechy-Ukraina.

W 2008 r. reprezentowała Polskę na Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie, starty nie były jednak rewelacyjne. Zajęła 4 miejsce na 200 m stylem dowolnym, 17 miejsce na 100 m stylem motylkowym i 9 miejsce na 400 m stylem dowolnym.

Mistrzostwa świata w pływaniu

Pierwszy klub pływacki Upsala Simsällskap założono w starej stolicy Szwecji, Upsali, w 1796 r. To także najstarszy działający klub tego rodzaju na świecie.

Londyńskie towarzystwo pływackie powstało w 1869 r., rozegrano wówczas pierwsze zawody.

W programie nowożytnych igrzysk olimpijskich pływanie jest od samego początku, do 1908 r. olimpijczycy pływali na otwartych akwenach, potem zaczęto pływać na krytych pływalniach. W 2004 r. w Atenach na XXVIII Igrzyskach Olimpijskich zawody rozgrywały się na pływalni bez dachu, ponieważ organizatorzy nie zdążyli z nim na czas. Otylia Jędrzejczak zdobyła wtedy złoty medal w pływaniu motylkiem na 200 m, i dwa srebrne w pływaniu motylkiem na 100 i 400 m.

Od 1973 r. zaczęto organizować mistrzostwa świata w pływaniu, zwane także mistrzostwami świata w sportach wodnych. Organizuje je FINA czyli Światowa Federacja Pływacka. Zawody odbywają się na basenie 50 m długości i są bardziej prestiżowe od rozgrywanych co 2 lata mistrzostw świata w pływaniu na basenie krótkim.

Rozgrywane są w systemie eliminacji półfinałowych i finałowych, w kategorii kobiet i mężczyzn w pływaniu na basenie 50 m w stylu dowolnym (kraul), motylkowym (delfin), grzbietowym, klasycznym (żabka), zmiennym oraz w sztafetach pływackich.

Pływaniu na otwartym akwenie, skokach do wody z trampoliny, pomostu i synchronicznym oraz waterpolo (piłka wodna). Jedną z konkurencji jest również pływanie synchroniczne, które jest połączeniem pływania, gimnastyki oraz tańca. Sport ten uprawiają głównie kobiety, chociaż jego początki związane są z drużynami czysto męskimi – pierwsze zawody w pływaniu synchronicznym odbyły się w 1891 r. w Berlinie a w tym czasie jedynie mężczyźni mogli startować w tej dyscyplinie.

Mistrzostwa świata w pływaniu na krótkim basenie o długości 25 m są mniej prestiżowe i nie wszyscy sportowcy chcą brać w nich udział, zawodnicy i zawodniczki startują w pięciu stylach pływackich: dowolnym, motylkowym, grzbietowym, klasycznym i stylu zmiennym. Dystans to 50 m, 100 m, 200 m, 400 m, 800 m, 1500 m w pływaniu indywidualnym oraz 4×100 m (w stylu dowolnym i zmiennym) i 4×200 m (w stylu dowolnym) rozgrywane jako sztafeta.

Wśród zdobywców medalów w MŚ z Polki są Otylia Jędrzejczak (złoty w Barcelonie, Melbourne i Montrealu, 2 srebrne, 2 brązowe) Paweł Korzeniowski, Mateusz Sawrymowicz, Przemysław Stańczyk, Bartosz Kizierowski.

Historia pływania sportowego I

Pływanie jako dyscyplina sportowa rozwinęło się w ostatnich latach XIX wieku. Powstanie tego ruchu w Anglii a potem na całym świecie przyczyniło się do tworzenia licznych towarzystw.

W 1869 r. w Anglii powstaje Amatorskie Stowarzyszenie Pływania skupiające sportowców pragnącym współzawodniczyć o tytuł najszybszego pływaka, w 1882 r. podobne powstało w Szwecji i na terenie Niemiec, w 1886 r. Węgier, rok później we Francji a następnie w Holandii, USA, Włoszech i Austrii (1889).

W 1871 r. w Wielkiej Brytanii odbyły się pierwsze pływackie mistrzostwa kraju, które uważa się za początek pływania sportowego na świecie. W 1889 r. w Budapeszcie miały miejsce pierwsze zawody międzynarodowe.

Podczas pierwszych nowożytnych Igrzysk Olimpijskich pływanie z siedmioma innymi dyscyplinami zostało włączone do programu. Brakowało jeszcze jednolitych przepisów i pływacy startowali stylem dowolnym, który mogli zmienić w trakcie płynięcia, na dystansie 100, 500 i 1200 m.

Z inicjatywy brytyjskiej ASA przedstawiciele ośmiu państw europejskich 19 lipca 1908 r. powołali Międzynarodową Federację Pływania FINA (działającą do dzisiaj). Od tego czasu ustalała przepisy i organizowała zawody międzynarodowe a także dystanse i rodzaje konkurencji.

W 1912 r. na V Igrzyskach Olimpijskich w pływaniu po raz pierwszy startowały kobiety.

Polska w tym czasie znajdowała się na marginesie wszelkich wydarzeń, do 1918 r. oficjalnie państwowość polska nie istniała. Na ziemiach zaboru pruskiego, pomimo intensywnego rozwoju pływactwa, udział w nim Polaków był zakazany przez rząd. Nieco lepiej było w Polsce południowej objętej zaborem austriackim, w 1910 r. w Krakowie odbyły się zawody pływackie z udziałem zawodników z Galicji i zaboru rosyjskiego.

Organizacja tego sportu w Polsce zaczęła się w 1922 r. kiedy powstaje Polski Związek Pływacki, który rok później został przyjęty do FINA. Związek organizował mistrzostwa kraju w pływaniu. W tym okresie naszym najlepszym pływakiem był Kazimierz Bocheński, którego rekord (100 m stylem dowolnym w 1,004 m) przetrwał 20 lat.

Treningi prowadzili znakomici specjaliści z zagranicy, Kurt Wiessner z Austrii, M. von Schell z Belgii, H. Steep z USA oraz znakomity trener piłki wodnej B. Rayki z Węgier. Ukazały się liczne publikacje z teorii pływania, skierowane przede wszystkim do studiujących wychowanie fizyczne.

Piłka wodna

Jako dyscyplina sportowa powstała pod koniec XIX w. w Wielkiej Brytanii. Londyńskie Stowarzyszenie Pływackie ogłosiło oficjalne przepisy gry w 1876 r., od 1900 r. jest dyscypliną olimpijską, zaprezentowaną po raz pierwszy w Paryżu.

Od 1973 r. rozgrywane są mistrzostwa świata w tej dyscyplinie, jej rozwojem kieruje Techniczny Komitet Piłki Wodnej przy Międzynarodowej Federacji Pływania Amatorskiego.

W Polsce ośrodkiem jest Autonomiczny Komitet Piłki Wodnej należący do Polskiego Związku Pływackiego. Pierwsze mistrzostwa Polski odbyły się w 1925 r.

Zgodnie z zasadami gry zawodnicy mogą dotykać piłki tylko rękami, nie mogą stać na dnie basenu – chyba że zawody są rozgrywane w płytkim basenie, mogą popełnić tylko dwa przewinienia główne w ciągu jednego meczu, trzecie wyklucza ich z gry. Do przewinień głównych zaliczana jest sytuacja, kiedy obrońca przeszkadza wykonać rzut wolny.

Pojedynczy sygnał gwizdka zatrzymuje grę w przypadku faulu. Sfaulowany zawodnik, który jest w posiadaniu piłki, wykonuje rzut wolny – jeżeli gra w obronie, przyznawana jest mu piłka aby mógł wykonać rzut wolny. Sędzia wskazuje jedną ręką rzucającego, drugą kierunek atakującej drużyny.

Do faulu dochodzi kiedy gracz odpycha się od brzegu lub dna basenu, trzyma piłkę pod wodą podczas rozpoczęcia kwarty, także trzymanie piłki dwoma rękami – nawet jeżeli obrońca naciska rękę trzymającą piłkę. Uderzanie ramienia lub innej części atakującego, który jest w posiadaniu piłki. Uderzanie piłki zaciśniętą pięścią i odpychanie obrońcy.

W sytuacji, kiedy gracz znajduje się w odległości 2 m od bramki przeciwnika a w tym polu nie ma piłki – to pozycja spalona.

Faul zachodzi także w przypadku jeżeli gracz wyrzuci piłkę poza granice boiska oraz jeżeli zespół rozgrywa piłkę ponad 30 s bez oddania strzału na bramkę.

W przypadku przewinienia głównego, sędzia zatrzymuje grę podwójnym sygnałem gwizdka. Przewinieniem głównym jest jeżeli napastnik umyślnie wchodzi w kontakt z obrońcą, obrońca przytrzymuje atakującego lub przeszkadza w wykonaniu rzutu wolnego. Odciąga gracza bez piłki, topi przeciwnika bez piłki, nieprawidłowo opuszcza obszar wykluczeń.

Gracza, który dopuścił się niesportowego zachowania, wyklucza się z gry. Dochodzi do niego kiedy gracz kopie lub uderza przeciwnika lub sędziego umyślnie.