Pływactwo

Historia pływania sportowego II

Okres II wojny światowej przerwał rozwój sportu, jego uprawianie zostało w Polsce zabronione przez okupantów hitlerowskich, urządzenia sportowe zniszczono. Trenerzy i sportowcy ginęli na froncie albo w obozach koncentracyjnych, tylko część przeżyła wojnę.

W 1945 r. reaktywowano Polski Związek Pływacki, powstały okręgowe związki. Rok później zaczęto organizować mistrzostwa Polski a od 1947 r. Mistrzostwa Polski Hali Krytej rozgrywane w marcu-kwietniu oraz główne Mistrzostwa Polski w lipcu-sierpniu.

Pierwsze sukcesy polscy pływacy zaczęli odnosić w latach 50-tych XX w., wrocławski okręg klubowy grupował wówczas najlepszych pływaków w kraju. Reprezentacja Polski w 1954 r. w Turynie na Mistrzostwach Europy zajęła wysokie miejsca w biegach finałowych, od tego czasu zwiększał się dystans między sportowcami krajowymi i zagranicznymi.

Taka sytuacja trwała do lat 70-tych. W tym czasie zmiana organizacji pracy z czołowymi zawodnikami oraz tworzenie szkół mistrzostwa sportowego poprawiły warunki polskich sportowców i ich notowania.

FINA organizuje mistrzostwa świata w pływaniu od 1973 r., pierwsze odbyły się w Belgradzie. Uczestniczyło w nich 428 pływaków z 42 krajów świata, za najsilniejszy zespół uznawana była drużyna z USA, następnie z NRD, Australii, ZSRR i Kanady.

Zawody pływackie odbywają się na basenach długości 50 m, zwanych także olimpijskimi lub na basenach krótkich o długości 25 m. Na basenach długich rozgrywa się Igrzyska Olimpijskie, Mistrzostwa Świata, Mistrzostwa Europy, Igrzyska Wspólnoty Brytyjskiej, Mistrzostwa Pacyfiku i inne imprezy najwyższej rangi.

Zgodnie z przepisami basen olimpijski musi mieć wymiary 50×25 m, głębokość co najmniej 1,83 m, 10 torów o szerokości 2,5 m. Temperatura wody ma wynosić od 25 do 28˚C. Na obu ścianach basenu znajdują się tablice elektroniczne połączone z aparaturą do mierzenia czasu,

Imprezę rangi światowej może organizować miasto, które posiada kompleks urządzeń. Między innymi przynajmniej dwa baseny o wymiarach olimpijskich (w Polsce mamy tylko jeden taki, w Szczecinie).

Do wyników notowanych zalicza się także pływanie długodystansowe na bardzo duże odległości. Pierwszym takim osiągnięciem było przepłynięcie Kanału La Manche przez Matthew Webba w 1875 r., dokładnie 100 lat później trasę tą zamierzało przepłynąć 3 tys. zawodników (konkurencję zakończyło tylko 205).

Znani polscy pływacy

Pierwsze mistrzostwa Polski w pływaniu zorganizowano w Warszawie w 1929 r.

W 1935 r. Polacy wystąpili na XI Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, nie zdobyli wówczas żadnych medali.

Taka sytuacja utrzymywała się do 1960 r., do największych osiągnięć w tym czasie zalicza się dwa rekordy świata na 100 m stylem klasycznym ustanowione przez Marka Petrusewicza w 1953 i 1954 r. Marek Petrusewicz (1934-1992) urodził się w Wilnie, pływał w Stali Pafawagu Wrocław jako wychowanek trenera Józefa Makowskiego. Jako pierwszy Polak wywalczył srebrny medal na Mistrzostwach Europy w Turynie w 1954 r., brał także udział w Olimpiadzie w Helsinkach w 1952 r. Po zakończeniu kariery na skutek choroby Buergera (zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń) musiano mu amputować prawą nogę. Życie Marka Petrusewicza stały się inspiracją dla filmu Rekord świata Filipa Bajona.

W 1980 r. pierwszy polski medal olimpijski w pływaniu wywalczyła Agnieszka Czopek. Urodzona w 1964 r. w Krzeszowicach Agnieszka Czopek-Sadowska była zawodniczką krakowskiego klubu Jordan. Była brązową medalistką I Pucharu Świata w Tokio w 1979 r., w Splicie podczas mistrzostw Europy w 1981 r. wywalczyła brązowy medal stylem motylkowym na 200 m oraz brązowy na 400 m stylem zmiennym. Czternaście razy zdobywała mistrzostwo Polski. Uwieńczeniem kariery był brązowy medal Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 r., na 400 m stylem zmiennym.

Najlepszym kraulistom w historii polskiego pływania jest Artur Wojdat, pierwszy polski medalista Mistrzostw świata. Urodził się w 1968 r. w Olsztynie, z wykształcenia informatyk, reprezentant Olimpii Poznań. Dwukrotnie brał udział w Igrzyskach Olimpijskich, w Seulu w 1988 r. zdobył brązowy medal na 400 m stylem dowolnym. W Barcelonie w 1992 r. nie zdobył żadnego medalu za to trzykrotnie zdobywał srebrne i brązowe medale na mistrzostwach świata. W latach 1985-1991 dwadzieścia razy zdobywał mistrzostwo Polski.

W ostatnich latach w kraju pojawiło się wielu świetnych pływaków, którzy wpisali się do kronik olimpijskich i światowych. Rafał Szukała, Alicja Pęczak, Otylia Jędrzejczak, Paweł Korzeniowski, Mateusz Sawrymowicz i Przemysław Stańczyk.

W 2005 r. z mistrzostw Europy na krótkim basenie przywieźli 11 medali w tym 5 złotych, o jedne medal więcej zdobyli w następnym roku w Helsinkach. Od kilku lat trenerem kadry jest Paweł Słomiński.

Znani światowi pływacy

Spośród pływaków światowych wybitna postacią był Amerykanin Johnny Weissmuller (1904-1984) amerykański aktor i sportowiec rumuńskiego pochodzenia. W latach 20-tych XX w. był jednym z najlepszych pływaków, w 1924 i 1928 r. zdobył cztery złote medale na Igrzyskach Olimpijskich. Jako pierwszy przepłynął 100 m w czasie poniżej 1 minuty. 22 razy zdobył mistrzostwo USA, 67 razy poprawiał pływackie rekordy świata.

Od 1932 r. grał w filmach o Tarzanie, nakręcił w sumie 12 części.

W skokach do wody największymi gwiazdami w 70 i 80-tych latach XX w. byli Klaus Dibiasi i Amerykanin Greg Louganis. Dibiasi urodził się w austriackim Tyrolu chociaż jego rodzice byli Włochami. Startował na Olimpiadach w Tokio w 1964 r., w Meksyku w 1968 r. gdzie zdobył złoty i srebrny medal, w Monachium w 1972 r. gdzie wywalczył złoty medal oraz w Montrealu gdzie zdobył złoto. W skokach z wieży zwyciężał trzy razy z rzędu, stawał także na podium mistrzostw Europy.

Greg Louganis (Gregory Efthimios Louganis) ma szwedzkie i samoańskie korzenie, jednak został zaadoptowany przez rodzinę greckiego pochodzenia. Uchodzi za jednego z najwybitniejszych skoczków do wody w historii tej dyscypliny. Debiutował na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu w 1976 r., ostatni raz wystąpił w Seulu 12 lat później. Za każdym razem zdobywał medale, w sumie pięć, pierwszy srebrny medal zdobył za skok z wieży. W 1980 r. był uważany za wielkiego faworyta ale USA zbojkotowało igrzyska w Moskwie. Na następnych zdobył dwa złote medale – w skoku z wieży i z platformy. Powtórzył to w Seulu, był również 5 razy z rzędu mistrzem świata.

Wyjątkowym pływakiem jest Amerykanin Michael Phelps, urodzony w 1985 r. w Baltimore. Na igrzyskach olimpijskich w Atenach zdobył 6 złotych i 2 brązowe medale, w Pekinie wywalczył 8 złotych medali i ustanowił siedem rekordów świata. Dzięki temu jest najbardziej utytułowanym olimpijczykiem w historii nowożytnych igrzysk. Zdobył także 7 złotych medali na mistrzostwach świata w 2007 r.

Kolejnym amerykańskim mistrzem olimpijskim jest Matt Biondi. Do drużyny olimpijskiej zakwalifikował się w wieku 9 lat, podczas Igrzysk Olimpijskich w 1984 r. wywalczył złoty medal, bijąc rekord świata na dystansie 4×100.

W latach 90-tych XX w. wielką gwiazdą światowego pływania został Aleksander Popow, urodzony w Jakaterynburgu. Czterokrotny złoty medalista olimpijski, przez 8 lat jego rekord świata na 50 m stylem dowolnym był niepobity.

Styl klasyczny

Styl klasyczny inaczej nazywany jest żabką, ponieważ w uproszczeniu płynący naśladuje ruchy tego sympatycznego płaza. Prawa i lewa strona ciała wykonują ruchy symetryczne.

Przy podkurczaniu nóg wykonujemy oburęczny wymach rękami na boki, przy wykopie nóg ręce są prostowane do przodu.

W przeszłości żabka była polecana przy leczeniu skrzywień kręgosłupa, obecnie wiadomo już że styl wprawdzie rozbudowuje przednie mięśnie klatki piersiowej, nie wzmacnia jednak wystarczająco mięśni grzbietu aby leczyć wady kręgosłupa. Widać to u zawodników pływających tym stylem, którzy chodzą zgarbienie ze względu na dysproporcje w masie mięśni.

W leczeniu tego typu wad polecana jest żabka na plecach, podczas której mięśnie grzbietu mocno pracują.

Cykl ruchu w żabce można podzielić na cztery fazy: zagarnięcie ramionami, bezruch od zakończenia zagarnięcia ramionami do rozpoczęcia odepchnięcia, faza odepchnięcia czy też kopnięcia nogami i fazę poślizgu. W ruchach rąk wyróżniamy trzy fazy: chwyt wody, zagarnięcie i przeniesienie ramion do przodu.

Podstawowy ruch stóp w fazie odepchnięcia odbywa się po torze półkolistym na zewnątrz i do tyłu – do złączenia stóp. Wykonywane są wąsko przy niewielkim zgięciu w stawach, nogi zmieniają swoje położenie w stawach biodrowych w granicach od 60˚ w zgięciu do prawie wyprostowanych.

Żabka jest jedną z najstarszych sportowych technik pływania, płynąc tym stylem bez zanurzania głowy pod wodę, 27-letni Anglik, kapitan marynarki brytyjskiej przepłynął kanał La Manche w 1875 r. Zajęło mu to 21 godzin, 44 minuty i 55 sekund.

Pływano nią na pierwszych zawodach sportowych w Anglii a następnie całym kontynencie europejskim. Potem, na skutek udoskonalenia pływania na boku oraz coraz szybszego pływania kraulem australijskim zaczęto rezygnować z żabki.

W 1904 r. powstała odrębna konkurencja polegająca na pływaniu stylem klasycznym, co przyczyniło się do jego upowszechnienia i dalszego doskonalenia. Dla zwiększenia prędkości zaczęto zanurzać głowę pod wodę, podobnie jak w kraulu. W 1936 r. Amerykanie zaprezentowali nową odmianę pływania żabką polegającą na podnoszeniu rąk w przód nad wodę. Na igrzyskach olimpijskich zastosowali ją John Higging i D. Cesley, uzyskali znaczną przewagę po starcie ale nie wytrzymali całego dystansu, kończąc konkurencję na dalszym miejscu. Dało to początek stylowi zwanemu „motylkiem”.

Pływanie synchroniczne

Pływanie synchroniczne łączy trzy różne dyscypliny: pływanie, gimnastykę i taniec. Sport zyskał popularność w latach 20-tych XX wieku kiedy żeńska drużyna piłki wodnej z Kanady oraz nurek Margaret Sellers rozwinęły tzw. ornamental swimming zwane dzisiaj pływaniem synchronicznym.

Po raz pierwszy zostało zaprezentowane na Igrzyskach Olimpijskich w 1952 r., następnie w 1956r i 1968 r. Pięć lat później w Belgradzie zorganizowano pierwsze mistrzostwa świata w tej dyscyplinie, a od 1984 r. zostało włączone do Igrzysk Olimpijskich. Pływają w nim wyłącznie kobiety.

Pomimo że, obecnie dyscyplina ta jest zdominowana przez kobiety, jej początki wiążą się z zespołami czysto męskimi. Pierwsze zawody w pływaniu synchronicznym odbyły się w 1890 r. w Berlinie, w tym czasie mogli w niej występować tylko mężczyźni, pierwsze pływaczki synchroniczne pojawiły się około 1907 r.

Najsłynniejszym mężczyzną w tym sporcie jest reprezentant USA Bill May, pływający w duecie z Anną Kozłową.

Zawody w pływaniu synchronicznym rozgrywane są w konkurencjach solo, duet, team złożony z 8 osób oraz kombinacja złożona z 10 zawodniczek.

Zawodniczki mają za zadanie stworzyć i przedstawić układ ćwiczeń w wodzie, zsynchronizowany z podkładem muzycznym.

Podzielone są na dwa etapy, w pierwszym seniorki wykonują układ techniczny. W drugim prezentowany jest układ dowolny, nie używa się okularów i czepków, a stroje i fryzury mają podkreślić choreografię. Suma punktów zebranych podczas eliminacji i finałów decyduje o końcowej klasyfikacji.

Do oceny powoływane są dwa zespoły liczące po sześciu sędziów, oceniają występy w skali od 1 do 10 z dokładnością do dziesiątej części punktu. Na wynik końcowy składają się po połowie część techniczna i część dowolna.

W Polsce pływanie synchroniczne jest mało popularne, zaczęła je rozwijać w 1987 r. Bożena Niewitecka. Adresy klubów i kalendarz zawodów publikowane są na stronie Polskiego Związku Pływackiego, do którego należy Autonomiczne Komitet Pływania Synchronicznego. Nasze zawodniczki pochodzą głównie z Poznania, startują w Mistrzostwach Polski, seniorek i juniorek oraz Mistrzostwach Europy, gdzie najczęściej zajmują miejsce na początku drugiej dziesiątki. Na internetowej stronie pływania synchronicznego znajduje się lista pływaczek i kalendarium imprez.