Pływactwo

Otylia Jędrzejczak

Mistrzyni olimpijska, świata i Europy, trzykrotna rekordzistka świata, urodziła się 13 grudnia 1983 r. w Rudzie Śląskiej.

Karierę rozpoczęła od treningu w Pałacu Młodzieży w Katowicach w 1989 r., miała wtedy zaledwie 6 lat. Rodzice zapisali ją tam z powodu skrzywienia kręgosłupa. Jak sama mówi pływać nauczyła się szybko, chociaż wtedy niewiele to dla niej znaczyło. W pierwszych zawodach wystąpiła w wieku 8 lat, wkrótce w Niemczech zdobyła swój pierwszy puchar.

Poważnie pływać zaczęła w szkole średniej, w Szkole Mistrzostwa Sportowego w Krakowie, gdzie miała specjalny program treningów pozwalający pływaczce na rozwinięcie umiejętności.

W 2000 r. reprezentowała Polskę podczas Igrzysk Olimpijskich w Sydney, zajęła wtedy 5 miejsce na 100 m stylem motylkowym. Jednak już 4 lata później w Atenach zdobyła złoty medal stylem motylkowym na 200 m. Wcześniej dwukrotnie ustanowiła rekord świata : 4 sierpnia 2002 r. na Mistrzostwach Świata w Berlinie i bijąc go 28 lipca 2005 r. na Mistrzostwach świata w Montrealu (wywalczyła wtedy brązowy medal).

W grudniu 2006 r. na Mistrzostwach Europy na krótkim basenie w Helsinkach wygrała złoty medal ustanawiając rekord Europy stylem motylkowym, w którym jest specjalistką. Rok później na Mistrzostwach Europy na basenie krótkim w Debreczynie zdobyła złoty medal, ustanawiając rekord świata.

Znana jest także jej działalność charytatywna, w 2004 r. przekazała na aukcję swój złoty medal, kwota zasiliła konto Kliniki Onkologii i Hematologii we Wrocławiu. Otylia utrzymuje kontakt z małymi pacjentami Kliniki. Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu na wniosek dzieci ze Szkoły Podstawowej nr. 12 im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Głogowie, Szkoły Podstawowej nr. 14 w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz pacjentów Kliniki we Wrocławiu przyznała jej 28 marca 2008 r. Order Uśmiechu.

Tragiczny w jej karierze był 2005 r., w spowodowanym przez pływaczkę wypadku samochodowym w Miączynie koło Płońska zginął jej 19-letni brat Szymon, a ona sama doznała poważnych obrażeń.

Do sportu powróciła 25 marca 2006 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim, wygrała wówczas na 200 m stylem motylkowym w trójmeczu Polska-Czechy-Ukraina.

W 2008 r. reprezentowała Polskę na Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie, starty nie były jednak rewelacyjne. Zajęła 4 miejsce na 200 m stylem dowolnym, 17 miejsce na 100 m stylem motylkowym i 9 miejsce na 400 m stylem dowolnym.

Mistrzostwa świata w pływaniu

Pierwszy klub pływacki Upsala Simsällskap założono w starej stolicy Szwecji, Upsali, w 1796 r. To także najstarszy działający klub tego rodzaju na świecie.

Londyńskie towarzystwo pływackie powstało w 1869 r., rozegrano wówczas pierwsze zawody.

W programie nowożytnych igrzysk olimpijskich pływanie jest od samego początku, do 1908 r. olimpijczycy pływali na otwartych akwenach, potem zaczęto pływać na krytych pływalniach. W 2004 r. w Atenach na XXVIII Igrzyskach Olimpijskich zawody rozgrywały się na pływalni bez dachu, ponieważ organizatorzy nie zdążyli z nim na czas. Otylia Jędrzejczak zdobyła wtedy złoty medal w pływaniu motylkiem na 200 m, i dwa srebrne w pływaniu motylkiem na 100 i 400 m.

Od 1973 r. zaczęto organizować mistrzostwa świata w pływaniu, zwane także mistrzostwami świata w sportach wodnych. Organizuje je FINA czyli Światowa Federacja Pływacka. Zawody odbywają się na basenie 50 m długości i są bardziej prestiżowe od rozgrywanych co 2 lata mistrzostw świata w pływaniu na basenie krótkim.

Rozgrywane są w systemie eliminacji półfinałowych i finałowych, w kategorii kobiet i mężczyzn w pływaniu na basenie 50 m w stylu dowolnym (kraul), motylkowym (delfin), grzbietowym, klasycznym (żabka), zmiennym oraz w sztafetach pływackich.

Pływaniu na otwartym akwenie, skokach do wody z trampoliny, pomostu i synchronicznym oraz waterpolo (piłka wodna). Jedną z konkurencji jest również pływanie synchroniczne, które jest połączeniem pływania, gimnastyki oraz tańca. Sport ten uprawiają głównie kobiety, chociaż jego początki związane są z drużynami czysto męskimi – pierwsze zawody w pływaniu synchronicznym odbyły się w 1891 r. w Berlinie a w tym czasie jedynie mężczyźni mogli startować w tej dyscyplinie.

Mistrzostwa świata w pływaniu na krótkim basenie o długości 25 m są mniej prestiżowe i nie wszyscy sportowcy chcą brać w nich udział, zawodnicy i zawodniczki startują w pięciu stylach pływackich: dowolnym, motylkowym, grzbietowym, klasycznym i stylu zmiennym. Dystans to 50 m, 100 m, 200 m, 400 m, 800 m, 1500 m w pływaniu indywidualnym oraz 4×100 m (w stylu dowolnym i zmiennym) i 4×200 m (w stylu dowolnym) rozgrywane jako sztafeta.

Wśród zdobywców medalów w MŚ z Polki są Otylia Jędrzejczak (złoty w Barcelonie, Melbourne i Montrealu, 2 srebrne, 2 brązowe) Paweł Korzeniowski, Mateusz Sawrymowicz, Przemysław Stańczyk, Bartosz Kizierowski.

Kraul

Kraul jest najszybszym z czterech podstawowych stylów w pływaniu i jako jedyny nie został dokładnie zdefiniowany przez FINA. Zawodnicy stosują jego rozmaite mutacje w ramach stylu wolnego, brak definicji pozwala dostosować go do indywidualnych predyspozycji zawodnika.

Kraul polega na wykonywaniu nogami ruchu nożycowego, przy równoczesnym, naprzemiennostronnym wyrzucaniu zgiętych rąk ponad wodę. Ruch polega na wyciągnięciu na zmianę ręki przed siebie i podciągnięcie jej z powrotem pod wodą. Szybkość tego stylu zależy głównie od pracy rąk, płynący znajduje się w pozycji brzuchem do dna, oddycha przez częściowe wystawienie głowy nad wodę wzdłuż jednej z rąk.

Współczesny kraul wywodzi się z dwóch źródeł, jednym z nich jest sposób w jaki pływali Indianie Ameryki Południowej w chwili zetknięcia się z pierwszymi konkwistadorami oraz stosowanego przez setki lat przez plemiona ludożerców na Wyspach Salomona.

W Europie zaprezentowano go publicznie w 1844 r., kiedy na zawodach pływackich w Londynie zawodnicy z Ameryki Północnej pokonali płynących żabką Brytyjczyków, niestety po tym wydarzeniu kraul został zakazany w Europie na wiele lat.

Pierwszą oficjalną odmianę kraula opracował w latach 1870-1890 John Arthur Trudgen, badający kulturę Indian Ameryki Południowej i opisujący styl, jakim pływali. Popełnił błąd podczas opisywania pracy nóg – u niego zbliżona do żabki, stąd ten styl nazwano Trudgenem. Stał się popularny w Europie pod koniec XIX w. i w zawodach w stylu wolnym zaczął powoli wypierać żabkę.

Dopiero trener pływacki z Australii Richard Cavill, obserwując tubylców na Wyspach Salomona dopracował styl. Pływając w masce płetwonurka dokładnie przestudiował prace nóg. Zawodnicy szkoleni przez niego zaczęli wygrywać liczne zawody, a styl został nazwany kraulem (crawlem) australijskim. Nożycowy ruch nóg zastąpiono w nim pojedynczymi kopnięciami nóg mocno ugiętych w kolanach. Na igrzyskach Olimpijskich w 1904 r. Węgier Zoltan Halmay był tym stylem pierwszy na dystansie 100 m.

W 1912 r. płynący w barwach USA Hawajczyk Paoa Duke Kahanamoku zademonstrował nową odmianę kraula, zwiększając częstotliwość i zmniejszając zakres ruchu nóg, uderzając nimi płynnie a wdech biorąc przez skręt głowy w bok. Dalsze udoskonalenie wprowadził trener z USA, Bill Bachrach, styl przez niego wypracowany panował do 1960 r.

Historia pływania sportowego I

Pływanie jako dyscyplina sportowa rozwinęło się w ostatnich latach XIX wieku. Powstanie tego ruchu w Anglii a potem na całym świecie przyczyniło się do tworzenia licznych towarzystw.

W 1869 r. w Anglii powstaje Amatorskie Stowarzyszenie Pływania skupiające sportowców pragnącym współzawodniczyć o tytuł najszybszego pływaka, w 1882 r. podobne powstało w Szwecji i na terenie Niemiec, w 1886 r. Węgier, rok później we Francji a następnie w Holandii, USA, Włoszech i Austrii (1889).

W 1871 r. w Wielkiej Brytanii odbyły się pierwsze pływackie mistrzostwa kraju, które uważa się za początek pływania sportowego na świecie. W 1889 r. w Budapeszcie miały miejsce pierwsze zawody międzynarodowe.

Podczas pierwszych nowożytnych Igrzysk Olimpijskich pływanie z siedmioma innymi dyscyplinami zostało włączone do programu. Brakowało jeszcze jednolitych przepisów i pływacy startowali stylem dowolnym, który mogli zmienić w trakcie płynięcia, na dystansie 100, 500 i 1200 m.

Z inicjatywy brytyjskiej ASA przedstawiciele ośmiu państw europejskich 19 lipca 1908 r. powołali Międzynarodową Federację Pływania FINA (działającą do dzisiaj). Od tego czasu ustalała przepisy i organizowała zawody międzynarodowe a także dystanse i rodzaje konkurencji.

W 1912 r. na V Igrzyskach Olimpijskich w pływaniu po raz pierwszy startowały kobiety.

Polska w tym czasie znajdowała się na marginesie wszelkich wydarzeń, do 1918 r. oficjalnie państwowość polska nie istniała. Na ziemiach zaboru pruskiego, pomimo intensywnego rozwoju pływactwa, udział w nim Polaków był zakazany przez rząd. Nieco lepiej było w Polsce południowej objętej zaborem austriackim, w 1910 r. w Krakowie odbyły się zawody pływackie z udziałem zawodników z Galicji i zaboru rosyjskiego.

Organizacja tego sportu w Polsce zaczęła się w 1922 r. kiedy powstaje Polski Związek Pływacki, który rok później został przyjęty do FINA. Związek organizował mistrzostwa kraju w pływaniu. W tym okresie naszym najlepszym pływakiem był Kazimierz Bocheński, którego rekord (100 m stylem dowolnym w 1,004 m) przetrwał 20 lat.

Treningi prowadzili znakomici specjaliści z zagranicy, Kurt Wiessner z Austrii, M. von Schell z Belgii, H. Steep z USA oraz znakomity trener piłki wodnej B. Rayki z Węgier. Ukazały się liczne publikacje z teorii pływania, skierowane przede wszystkim do studiujących wychowanie fizyczne.

Piłka wodna

Jako dyscyplina sportowa powstała pod koniec XIX w. w Wielkiej Brytanii. Londyńskie Stowarzyszenie Pływackie ogłosiło oficjalne przepisy gry w 1876 r., od 1900 r. jest dyscypliną olimpijską, zaprezentowaną po raz pierwszy w Paryżu.

Od 1973 r. rozgrywane są mistrzostwa świata w tej dyscyplinie, jej rozwojem kieruje Techniczny Komitet Piłki Wodnej przy Międzynarodowej Federacji Pływania Amatorskiego.

W Polsce ośrodkiem jest Autonomiczny Komitet Piłki Wodnej należący do Polskiego Związku Pływackiego. Pierwsze mistrzostwa Polski odbyły się w 1925 r.

Zgodnie z zasadami gry zawodnicy mogą dotykać piłki tylko rękami, nie mogą stać na dnie basenu – chyba że zawody są rozgrywane w płytkim basenie, mogą popełnić tylko dwa przewinienia główne w ciągu jednego meczu, trzecie wyklucza ich z gry. Do przewinień głównych zaliczana jest sytuacja, kiedy obrońca przeszkadza wykonać rzut wolny.

Pojedynczy sygnał gwizdka zatrzymuje grę w przypadku faulu. Sfaulowany zawodnik, który jest w posiadaniu piłki, wykonuje rzut wolny – jeżeli gra w obronie, przyznawana jest mu piłka aby mógł wykonać rzut wolny. Sędzia wskazuje jedną ręką rzucającego, drugą kierunek atakującej drużyny.

Do faulu dochodzi kiedy gracz odpycha się od brzegu lub dna basenu, trzyma piłkę pod wodą podczas rozpoczęcia kwarty, także trzymanie piłki dwoma rękami – nawet jeżeli obrońca naciska rękę trzymającą piłkę. Uderzanie ramienia lub innej części atakującego, który jest w posiadaniu piłki. Uderzanie piłki zaciśniętą pięścią i odpychanie obrońcy.

W sytuacji, kiedy gracz znajduje się w odległości 2 m od bramki przeciwnika a w tym polu nie ma piłki – to pozycja spalona.

Faul zachodzi także w przypadku jeżeli gracz wyrzuci piłkę poza granice boiska oraz jeżeli zespół rozgrywa piłkę ponad 30 s bez oddania strzału na bramkę.

W przypadku przewinienia głównego, sędzia zatrzymuje grę podwójnym sygnałem gwizdka. Przewinieniem głównym jest jeżeli napastnik umyślnie wchodzi w kontakt z obrońcą, obrońca przytrzymuje atakującego lub przeszkadza w wykonaniu rzutu wolnego. Odciąga gracza bez piłki, topi przeciwnika bez piłki, nieprawidłowo opuszcza obszar wykluczeń.

Gracza, który dopuścił się niesportowego zachowania, wyklucza się z gry. Dochodzi do niego kiedy gracz kopie lub uderza przeciwnika lub sędziego umyślnie.